Waskot

Vrieeend,

Er was een tijd dat Provençaalse vrouwen hun was deden in de gemeenschappelijke wasplaats. Wie ooit het zuiden bezocht, kent ze wel, de grote stenen bassins aan de rand van het dorp. Altijd onder een afdak zodat het water niet te snel verdampte en steeds in de buurt van een fontein of bij de rivier.

In een tijd waarin de maatschappij op een heel andere manier was georganiseerd, was de was doen een sociaal gebeuren. Mannen en vrouwen waren onderworpen aan labeur en handenarbeid, anders haalde je het niet. In de streek waar ik woon, had je de bauxietmijnen en de keramieken tegelindustrie, wie land had, teelde olijven of groenten. Ik beeld me in dat de mijnwerkers ’s avonds doodop thuiskwamen met kleren die onder het roestrode stof zaten en dat hun vrouwen gelaten zuchtten. ‘Gooi je hemd maar bij de was, morgen is het woensdag en woensdag is wasdag’.

Op wasdag wist iedereen min of meer hoe laat je aan de “laverie” werd verwacht want er werden afspraken gemaakt rond wie wanneer over een plaats kon beschikken. Vijftien personen van acht tot tien uur, vijftien anderen van tien tot twaalf uur en in namiddag een gelijkaardige regeling. Ik mag hopen dat er tijdens het schrobben van het vuile linnen toch wat tijd was om te lachen en te babbelen, of om een probleem te bespreken en troost te vinden bij mekaar.

Maar dat was toen. Vandaag zijn de gemeenschappelijke wasplaatsen vervangen door automaten op de parkings van grootwarenhuizen. Ze worden gebruikt door mensen zoals ik die thuis geen wasmachine en droogkast hebben. Je gaat er heen in de hoop dat er een toestel vrij is want je kan het niet op voorhand reserveren. Zo kan het gebeuren dat ik eerst te voet naar de parking van de Casino stap om vast te stellen dat beide machines in gebruik zijn, dan maar de wagen neem en naar de Intermarché rijd om vast te stellen dat ook daar beide machines in gebruik zijn en dan maar doorrijd naar Carcès waar de laverie in een container zit die beschikt over vier kleine, één middelgrote en één grote wasmachine plus twee droogkasten.

Om één of andere reden blijft het ook vandaag nog een sociaal gebeuren. Je geraakt makkelijk al eens aan de praat met een paar andere gebruikers. Of je deelt je wasproduct met iemand die zonder zit. Of je helpt iemand bij het opvouwen van het beddengoed.

Zo haalde ik laatst de was uit mijn machine en wilde alles in de droogkast gooien toen een aanwezige dame me aansprak. ‘Amai, uw onderbroeken, zijn die niet wat aan de grote kant?’. Ik dacht dat ik haar niet goed had begrepen en vroeg, ‘Pardon?’. ‘Uw onderbroeken, die zijn toch te groot voor u?’, herhaalde ze haar ietwat indiscrete opmerking. ‘Ne man alleen zeker?’, vroeg ze door, ‘uw jeansbroek is ook een maat te groot, die zwabbert aan uw gat. Moest ge een vrouw hebben, die zou dat niet laten passeren. Dus, ne man alleen zeker?’.

‘Ja’, zei ik, een beetje uit het lood geslagen, ‘ik geef toe dat ik die laatste set onderbroeken wat op de groei heb gekocht. Maar die krimpen na een tijdje in de was en zéker in de droogkast. Dat komt wel goed’. ‘Deze niet’, antwoordde zij beslist, ‘Onderbroeken van het merk Jules krimpen niet. Ik herken dat want mijn man heeft die ook. Bonne marchandise’. ‘Oei! Ja, dan zal ik nog een beetje moeten groeien zeker?’, grapte ik.

Ik duwde alles in de droogkast en ging, om verdere indiscreties te vermijden, in mijn wagen zitten wachten. Ik zag vanuit mijn ooghoeken dat de dame in kwestie alweer een ander slachtoffer had gevonden. Een man die bij een wasmachine wachtte tot het programma was afgedraaid, keek haar met grote ogen aan terwijl zij druk gesticuleerde. Soms schudde hij even van neen en soms knikte hij van ja, maar zelf praten deed hij niet.

De was gaan doen in de (inmiddels geautomatiseerde) gemeenschappelijke wasplaats houdt risico’s in. Je weet nooit wie je er tegenkomt. Meestal valt het mee, soms is het een beetje raar, maar je maakt nog eens iets mee.

Moeiallerij, nieuwsgierigheid en betweterigheid is van alle tijden. Wellicht was het honderd jaar geleden rond de wasplaats niet anders en is enkel de vorm veranderd.